Un Den Er Bed
Radio Kerne
Victor Pengam
Er gronikenn ziwezhañ gouestlet da gontañ deoc’h piv ‘oa an anarkour brestad Hervé Coatmeur, lesanvet ‘le Sphinx’, e lâren deoc’h penaos en doa roet mouezh evit souten Victor Pengam, pa oa kouezhet dindan selloù ar Prefeti hag ar Justis. Ganet e Brest e 1833, marvet e Kergereg, karter a Lambezelleg e 1920, Victor Pengam ‘oa paotr ar sendikadoù, pe ‘coopérateur’, hag anarkour.
N’eo ket gant e dud ‘oa bet desavet met gant an aozadur ‘les Pupilles de la Marine’, ar pezh a reas anezhañ un deskard en Arsanailh adalek 14 vloaz, hag ar pezh a reas istor Brest ivez.
C'hwezh an deiz, 18 a viz Mae
-Un dro e Plian, e kalon ar vanifestadeg bet dalc'het enep an tu dehoù pellañ: perc'henn Kerfave, Erik Tégner, zo vont da c'hoari ar braser eno. (Yann Boishardy)
-Yann-Ber Kemener a zeu da ginnig deomp kaier nevesañ 'Eost Terrug' (Morgane Cotten)
-Anna Quéré, deus Bretagne Culture Diversité, ha Tudi Crequer, diwar-benn ur podkast da ginnig talvoudegezh labour Daniel Jequel e RBO. (Morgane Cotten)
-Loeiz Bellec (War Hentoù an Antroposen) : ar rhodium
-Div vunutenn evit kompren penaos implijout ar mekanik da walc'hiñ (Morgane Bramoulle)
-Keleier: Erwan Blanchard
Léonard Peltier, un hir a vac'hadenn bolitik
Goude marv Crazy Horse e 1877, goude ma oa bet peursujet Red Cloud ha drouklazhet Sitting Bull e 1890, goude lazhadeg Wounded Knee ne chome mui netra eus ar Resistañs norzh-amerindian kalonek a oa bet kaset gant ar bobl Sioux e fin an XIXvet kantved. Kraouiet 'oant bet e mirvaou treset o harzhoù gant an Norzh-amerikaned nevez, diberc'hennet eus o douaroù, deus o sevenadur, eus o c'harg a gerent a-wezhoù. Peurvezhekaet. Truekaet. Beuzet er boeson. Ne vire ket deusoute da chom tud, ha don enne e klaskent c'hoazh gouzout piv oant hag adc'hounit o lorc'h hag o librente. Er bloavezhioù 1950 'oa bet ret d'an Norzhamerindianed yaouank mont war-du ar c'herioù bras. Er c'herioù bras-se o doa en em gavet gant minorelezhioù all, minorelezhioù stourm, minorelezhioù desket war ar bolitikerezh hag an istor, an holl el luskad enep ar gouarnamant evel ma oa pleustret d'ar c'houlz-se: Black Panthers, ar Bortorikaned, an enebourien d'ar brezel kaset e Vietnam. Ar birvilh-se, an entan nevez-se en deus roet, e 1968, an American Indian Movement, savet a-ziwar patrom ar luskad da zifenn gwirioù sivik ar re zu. An AIM neus graet berzh, brudet eo bet buan.Hag abred ivez 'oa arruet Léonard Peltier ennañ.
Alexander Fleming hag ar penisilin
D'an 3 a viz Gwengolo 1928 e tistro Alexander Flemig d'e labourva, goude ur prantad vakañsoù. Labourat a ra evit ar Saint-Mary's Hospital, e Londrez. Lezet en doa bakterioù stafilokok kreskiñ ha liesaat. ha kavour a ra ar boestoù m'emaint trevadennet gant un doare kotoñs arc'hlas, lous. Ar foueenn penicillium notatum eo a zo bet kavet he hent ganti: deuet eo deus boestoù tost ouzh re Flemming, diouzh boestoù ur medisin all, hag a vez o labourat en e gichen. Fleming zo prest d'o skarzhañ holl met ur skiantour eo da gentañ: sellet a ra a dost ouzh an danvez kresket en e voestoù, ha dont a ra dezhañ un anadenn. Miret eo bet ar stafilokokoù da greskiñ, da liessaat ha da gemer muioc'h a blas er boestoù e-lec'h m'emañ ar fouenn. Un danvez bennaket enni a zo kat da vougañ ar bakterioù. Diouzhtu 'ra Fleming Penicilline eus ar foue-se.